غرض از این نوشته دعوت از شما برای دیدن فیلم 33 روز جمال شورجه بود که به این بهانه نگاهی به فرمایشات حضرت آقا(حفظه الله) در حوزه سینما داشتم:

در باب اهمیت و جایگاه هنر سینما ایشان می فرمایند:

« هنر سینما بلا شک یک هنر برتر است. یک روایت کاملا مسلط – که هیچ روایتگری تاکنون در بین این شیوه های هنری روایت یک واقعیت یا حقیقت ، تا امروز به این کارآمدی نیامده- و یک هنر پیچیده و پیشرفته و متعالی.» 21/8/68

« ملتی که سینما ندارد مثل انسانی است که یکی از زبان های مورد تفاهم و تکلم را بلد نیست.»

در جایی دیگر ایشان به آثار تولیدی سینمای ایران رتبه می دهند :

« شما نگاه کنید صنعت سینما در کشور ما ، اگر امروز  از صفر بالا تر است درجه ی مختصری بالاتر است.»

با در نظر گرفتن واقعیت های فوق، آیا می توان امیدوار بود که سینمای ایران به حوزه ی سینمای استراتژیک نزدیک شده باشد؟ شاید کم کم دارد وقت آن می رسد که کارگردانان سینمای ایران قد و قواره ی کوتاه تولیدات خود را به بلندای انقلاب اسلامی نزدیک کنند و از فضاهای کوچک و حقیر دختر پسری ، طلاق و ازدواج ، طنزهای سخیف و  بی مایه ،حوادث خیالی و دور از واقعیت و روابط کاریکاتوری بین انسان ها خارج کرده و نگاهی استراتژیک به تولیدات خود داشته باشند.

با فرض اینکه ذائقه ی مخاطب به تولیدات آینده ی سینمای ایران جهت می دهد ، اقبال به این فیلم شاید به پایداری و ادامه ی پرداختن به موضوعاتی با این طعم بینجامد. مفاهیمی چون جهاد و شهادت طلبی ، که کارگردانان ایرانی در طول این سی و چند سال به تعداد انگشتان دست نتوانسته اند از عهده ی به تصویر کشیدن آن ها برآیند، به شکلی قابل تامل و باور در این اثر ارائه شده اند.

در زمانی که دشمنان اسلام به خصوص تفکر صهیونیستی پشت سر کمپانی های فیلم سازی و رسانه های غربی از هر فرصت و لحظه ای در آثار تولیدی شان برای به سخره گرفتن و تحقیر مسلمانان و تهمت های ناروا به اسلام عزیز استفاده می کنند ، در این اثر می بینیم تلاش هایی برای به تصویر کشیدن سبوعیت و خوی وحشی گری صهیونیست ها صورت گرفته است. در حالی که نقش زن در اکثر آثار تولیدی سینمای داخل و خارج نقشی ابزاری و مبتذل است در این اثر شاهدیم که جایگاهی متفاوت و قابل تقدیر برای زنان به تصویر کشیده شده است.

انگیزه ی تولید یک اثر هنری چه قدر مهم است؟ آیا هنر برای هنر تزی قابل قبول است؟ این بخش از بیانات حضرت آقا به نظرم مهم رسید. یا حق

 «یکی از اشکالات هنر انحطاط است. هنر، انحطاط پیدا کرده و پایین رفته است. اشکال دیگر، مهار گسیختگی است. یعنی از حدود خارج شده است. اشکال بعدی، گم گم کردن و نایافتن جهت است. هنر، ولو سالم هم باشد باید جهت آن مشخص باشد. ما با این هنر چه کار می خواهیم بکنیم. تز «هنر برای هنر» از دروغ های معروفی که کسانی هم که این را به ما یاد دادند، خودشان هیچ معتقد نبودند. بعضی از کسانی که قبل از انقلاب شعار «هنر برای هنر» را می دادند، تا صحبت می شد، می گفتند این چیزها را داخل نکنید، اما بعد فهمیدیم هیچ اعتقادی ندارند. این ها چون آن روز می دیدند هنر – که البته آن چه در دستگاه دوستان ما بود عمدتا شعر بود-  در خدمت اهداف و آرمان های دارد به کار میرود ، می خواستند مانع بشوند. و الا وقتی نوبت خودشان رسید، همه ی هنر هایی که داشتند و نداشتند، در خدمت آرمان های دستگاه استکباری قرار دادند. از زندان ها آزاد شدند و رفتند در دفتر فرح و دیگران شغل هنر گرفتند! «هنر برای هنر» را برای دیگران می خواستند. مثل اروپایی ها که امروز خیلی چیزها را برای کشور های جهان سوم می خواهند، اما وقتی نوبت به خودشان می رسد لازم نیست. به کار بردن سلاح اتمی و سلاح شیمیاییريال ساختن سلاح های کشتارجمعی، بد اخلاقی کردن با ملت ها، غارت اموال ملت ها و تعرض به حیثیت و هویت آن ها، در صورتی که خودشان بکنند، ایرادی ندارد. اما اگر سبت به آن ها انجام بگیرد، ایراد دارد! آن ها هم همین طوری بودند. بنابراین من هیچ عقیده ای به این تز ندارم. هنر باید جهت و مفاد و غایت داشته باشد و هنرمند بداند که کارش برای چیست. معلوم باشد که چه می خواهد بروز و ظهور کند و شکوفا شود و سپس به اجرا در آید و در خارج تحقق پیدا کند. البته هنر هایی که فعلا در حوزه ی این کار بوده ، بیشتر موسیقی و فیلم بوده که هر دو بسیار مهم و هر کدام از جهتی واقعا جهان گیر است. پیداست که این ها دنبال نشده است. بنابر این اعقادم این است که با اجرای این موصبات و با مطرح شدن وظایفی که مورد بی مهری یا بی اعتنایی قرار گرفته و تصمیم گیری در مورد آن ها و با حضور در عرصه های فرهنگی نو به نو شورا می تواند کار آمدتر باشد. »

              دیدار با اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی 81/9/26

پای صحبت های یک دوست نشسته بودیم. از دغدغه ها و نگرانی های اواخر دهه 70 می گفت که چگونه عرصه به حزب اللهی ها تنگ شده بود ، این که چه قدر ما منتظر فراهم شدن فضا برای ورود به کار و خدمت بودیم، و اینکه چه قدر له له می زدیم تا طرحی نو در اندازیم... . او که خودش از مدیران موفق انقلاب اسلامی است ، می گفت:« گذشت و گذشت تا اینکه نوبت به ما رسید. تمام جد و جهد خود را برای کار و خدمت گذاشتیم. و حالا تنها چیزی که در چند سال اخیر به ما اثبات شده عجز و نا توانی ما در اداره صحیح و اسلامی امور است و احساس نیاز شدید و روز افزون به حضور معصوم . »

یا صاحب الزمان ادرکنا

طبق نظرات رهبر معظم انقلاب، مسیر انقلاب شامل سه مرحله ی : استقرار حکومت اسلامی ، تشکیل دولت اسلامی و در نهایت رسیدن به جامعه اسلامی می باشد.

نوآوری و شکوفایی در کجای جورچین نقشه اعتلای ایران اسلامی چیده می شود؟ در مسیر رسیدن به جامعه اسلامی ، گذر از دولت اسلامی غیرقابل اجتناب است. غایت آرمان نظام جمهوری اسلامی ایران، تشکیل جامعه اسلامی می باشد.

«جامعه اسلامی آن جامعه ای است که در او عدالت به نحو کامل استقرار داشته باشد؛ اخلاق اسلامی به صورت گسترده در میان مردم وجود داشته باشد. مردمان همان تراز را به دست آورند که پیامبران الهی می خواستند این تراز ساخته بشود.در میان جامعه اسلامی، قدرتمند، شجاع، عزیز، برخوردار از مواهب زندگی در عین حال عبد خدا، تسلیم اراده پروردگار. آزادی حقیقی برای یک ملت و برای یک انسان این است که اراده خودش را، همت خودش را،نیرو و توان خودش را، به کار بیندازدبرای بهروزی خود و آن بهروزی را در عبودیت خدا و بندگی خدا ببیند. ما دنبال این هستیم.»(1)

عناصر تشکیل دهنده این جامعه، تک تک آحاد مردم هستند. نظام های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و ساختارهای حکومتی چون قالب هایی در حال شکل دهی حرکات و رفتار و خلقیات مردم هستند. نمی توان متوقع بود که در ساختاری غیر اسلامی، مردم مسلمان تربیت شوند. با نگاهی خوشبینانه تر، نمی توان از نظام های اجتماعی برزخ گونه ی کنونی که نه غربی اند و نه اسلامی، متوقع خروجی ای جز شهروند مدرن سر در گم، خسته ی معاش جوی بدخلق، بود. پس رسیدن به آرمان جامعه اسلامی، بدون داشتن دولتی کاملاًً اسلامی محال است.

مسیر اسلامی شدن دولت، مسیری سخت، طولانی و پر هزینه خواهد بود. بایستی فکر اسلام،برنامه های اسلام و فلسفه اسلام تبدیل به ساختارهایی برای اجرا در جامعه شوند. در این خصوص رهبر معظم انقلاب به انحاء مختلف و در سطوح گوناگون اشاره به لزوم تلاش برای اصلاح ساختارهای کنونی فرموده اند. در ابتدا در جمع های کاملاٌٌ  علمی و دانشجویی تأکید بر راهبردهایی نظری همچون تولید علم،نهضت نرم افزاری،کرسی های آزاد اندیشی و طراحی الگوی توسعه ایرانی اسلامی داشتند. سپس در سطحی پایین تر، به صورتی اجرایی تر لزوم این دسته از اصلاحات را در جمع برنامه ریزان دولتی متذکر شدند، به عنوان نمونه در سال 86 در اجتماع مدیران وزارت آموزش و پرورش اینگونه می فرمایند:

 «آموزش و پرورش کنونی کشور ما، ساخته و پرداخته فکر ما و برنامه های ما و فلسفه ما نیست. این یک امر واضحی است...منتها به آن توجه نمی کنیم! از روزی که نظامی به نام نظام آموزش و پرورش در این کشود به وجود آمد، از آغاز کار، بنای کار بر آن فلسفه ای نبود که ما امروز دنبال آن فلسفه هستیم...در دوره انقلاب خیلی کارها در آموزش و پرورش انجام گرفته است، اما نظام آموزش و پرورش تحول پیدا نکرده ، همان نظام قدیمی است !کتاب ها با بسم ا... شروع نمی شد، حالا با بسم ا... شروع می شود،آیه قرآن نداشت، حالا دارد. کارهای خوب انجام گرفته است، منتها این ها هیچ کدام  تحول نیست.تحول یک حرکت ریشه ای است.» (2)

ایجاد تغییر در روش های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشورداری شبیه به تابویی شده است که راه را بر ورود اندیشه های اجرایی و به روز شده ی اسلام بسته است.مطرح شدن بحث نو آوری در سطحی چنین کلان و وسیع در کشور، هموار کننده راه ورود روش های جدید می باشد.تغییر هر چند هم در جهت مثبت باشد، به صورت ناخودآگاه در افراد ایجاد مقاومت می کند.زمانی که جو غالب و گفتمان مقبول، بر محور نوآوری متمرکز شده باشد، خود به خود این مقاومت ، رنگ می بازد و راه را برای ورود روش های نو ، که انشاا... برکرفته از تعالیم متعالی، بکر و راهگشای اسلام عزیز خواهد بود، باز خواهد شد.

مخاطب اصلی بحث نوآوری مسئولان دولتی هستند. در شرایط عادی، مسئولین یکی از عوامل به وجود آوردن مقاومت و ماند در مقابل تغییر هستند.حال ایشان خود هدف اصلی پیکان نوآوری قرار گرفته اند. نه تنها وظیفه سنگین طراحی و اجرای کارهای نو از یک سو بر دوش ایشان است، بلکه از دیگر سو وظیفه دشوارتر و پیچیده تر مدیریت صحیح و تدبیر درست در کنار بحث نوآوری برعهده ایشان است. به صراحت می توان گفت اجرایی شدن منویات رهبر معظم انقلاب در خصوص بحث نوآوری، به عزم و اراده و درایت و تدبیر مدیران دولتی بستگی مستقیم دارد. شجاعت و روحیه انقلابی حاکم بر مسئولان ارشد دولت بایستی در رده های میانی و پایین مدیران نیز جلوه گر شود تاراه بر ابتکارات نو باز بماند.

در محورهای زیر نیاز به نوآوری می باشد :

1-    روش های اقتصادی

2-    روش های سیاسی و دیپلماسی

3- روش های پیشبرد کشود به سمت علم و تحقیق

4- گسترش فرهنگ مطلوب در میان کشور

5- ارائه خدمات به همه قشرها به خصوص قشرهای مظلوم و محروم

6- آبادانی کشور

ماه نامه ی امتداد در شماره ی دی ماه مصاحبه ای را با دکتر حسن عباسی به چاپ رسانده است که گزیده ای از آن را در ذیل داریم. اگر دسترسی به نشریه داشته باشید مصاحبه حاوی مطالب ارزنده ای است که مطالعه ی آن خالی از لطف نیست.

افسران و فرماندهان جنگ دیروز و امروز

چند روز پیش تعدادی دانشجو آمدند و گفتند منظور مقام معظم رهبری از اینکه استادان دانشگاه را فرماندهان جنگ نرم و دانشجویان را افسران آن و نه سربازان خواندند چه بوده است؟ دوستی که حضور داشت تمثیلی به کار برد که به دلم نشت. گفت : استادان دانشگاه ها که مقام معظم رهبری قید فرماندهان را برایشان به کار بردند، مثل فرماندهان دفاع مقدس هستند که قواعدی که بلدند قواعد جنگ آمریکایی هاست. یعنی در آمریکا و انگلیس آموزش دیده اند و با قواعد جنگیدن آن ها آ شنایند. شاخص شان که ما می شناسیم ، مرحوم صیاد شیرازی است که آموزش توپخانه را در آ مریکا گذرانده بود. افسران جوان هم مانند فرماندهان جوان سپاه اند که قواعد جنگیدن را بلد نبودند، نه مدل دشمن را بلد بودند و نه مدل خودی را و حالا باید در میدان عمل تجراه می کردند و عملیات ها را رقم می زدند. اگر قرار بود ما با قواعدی که در ارتش جمهوری اسلامی موجود بود دفاع مقدس را رقم بزنیم طبیعی بود که به هیچ نتیجه ای نمی رسیدیم.

ترکیب دانش و تجربه ی فرماندهان ارتش و آگاهی و آشنایی شان از قواعد وروش های دشمن و جوانی فرماندهان سپاه که ذهنشان از روش های مثبت و منفی دشمن تهی بود و حالا در صحنه ی عمل با تجربه می توانستند روش ها و قواعد جدیدی تهیه کنند، ما را به پیروزی می رساند. از شخصیتی مانند حسن باقری حدود 2500 فیش عملیاتی در آن دو سالی که در صحنه ی جنگ بوده باقی مانده که این بی نظیر است . یک جوانی دانشجوی سال دوم دانشگاه در مقطع کارشناسی بود، خبرنگار بوده ، چطور می شود که نبوغ نظامی این فرد، یک دفعه این قدر بروز پیدا می کند؟ میدان بروز بود او هم استعدادش را شکوفا کرد و خودش را باور کرد، خدا کمک کرد. نتیجه شد اینکه سما میبینید و طرح هایی که ایشان برای اداره ی جنگ داد.

اسیر زمین دشمن شده ایم!

من معتقدم در این جنگ نرم نیز دانشجویان به عنوان افسران جوان این مکیدان، خودشان به سرعت تبدیل به فرماندهان خواهند شد، به شرطی که تجربه ی دفاع مقدس را تکرار نکنیم. این تجربه در نهایت تجربه ی ابتری بود. یعنی افرادی در دفاع مقدس آن پیروزی ها را رقم زدند، بعدا آمدند از اصل خود دور افتادند.شما نگاه کنید بعضی از این فرماندهان رفتند اقتصاد خواندند و بعدا از اصل دفاع مقدس فاصله گرفتند. بعضی دیگر که نوزده ساله بودند و هنوز دیپلم نداشتند، سیستم این ها قبول داشت و شده بودند فرمانده لشکر، وقتی یک روز آمدند که کاندیدای ریاست جمهوری شوند، برای اینکه رای مردم ار جمع کنند، کنار هواپیمای ایر باس  ایستادند و عنوان دکترا و خلبانی شان را به رخ مردم کشیدند و از مردم خواستند به خاطر چشم سبز و مدرک دکترا و خلبانی به این ها رای بدهند! این فقط  در مورد آن ها نبود، بلکه روحانیت ما نیز آن بلا به سرش آمده است . در انتخابات خبرگان، فردی که اتفاقا در درون نیروهای مسلح هم مسئولیت عقیدتی سیاسی داشت باید از دفاع مقدس بهره های زیادی برده باشد، تمام پلاکارده و بنر ها و تابلوهای تبلیغاتی اش برای رفتن به مجلس خبرگان رهبری این بود که دکتر فلانی. در صورتی که کسی کهع وارد مجلس خبرگان می شودمی شود، شان یک مجتهد فقیه است و بهتر است یک آیت الله العظمی باشد. ببینید! ما این قدر اسیر زمین و قواعد دشمن شده یم که کلمه ی دکتر می آید جلوی آیت الله وسردار ما تا مقبولیت کسب کند.این نشانه  دهنده ی انحطاط ماست!

نگرش و نوع نگاه به مسائل و رخدادهای اطراف بیانگر نوع دید و فهم اجتماعی افراد است. چشم اندازها و دور نماهایی که امروز من دانشجو برای خود ترسیم می کنم نیز خیلی زود به نگرش و نگاه من به مسائل تبدیل خواهد شد. بدین معنا که ترسیم چشم انداز و دورنما نه تنها به رفتار امروز ما شکل و هویت می دهد بلکه به عنوان عاملی محرک و انگیزه آفرین نقش می نمایاند. نگاه فرد محور به آینده و برنامه ای که بر محور فردیت فرد ترسیم شود و دورنمایی که حول منافع شخصی ترسیم شود خواه ناخواه مستلزم رفتارهای فرد محورانه در اجتماع است. و بالعکس در صورتی که در ترسیم آینده نگاه کلی و نگرشی عمیق  تر وجود داشته باشد منافع عمومی به شکل عادلانه تر تعریف شده و سپس فرد در کنار کل اجتماع تعریف می شود.

با نگاهی به گذشته تاریخی سرزمینمان می بینیم که همواره دانشگاه محلی بوده است که منشأ نگاه متعالی و پیشگام در پیمودن مسیرهای نو بوده است. منشأ این پیشگامی نگاه آرمانی به مسائل بوده است. این آرمان های یک دانشجو است که به وی هویت می بخشد. به جرأت می توان گفت که دانشجوی بدون آرمان همچون سرباز بدون سلاح ارزش چندانی ندارد. آرمان های علمی، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و ... یک دانشجو است که چراغ راه وی و سنگ محکمش در نوع دانشجو بودنش می شود.متأسفانه و متأسفانه خمودگی و بی تفاوتی نسبت به مسائل اطریف که منشأ آن را می توان در آرمان های افراد جستجو کرد به عنوان مرضی مهلک به درون دانشگاه نفوذ کرده است. منشأ نشاط و تحرک دانشگاه نشاط فکری دانشجویان است. و نشاط فکری از نوع نگرش به مسائل منشأ می گیرد و این آرمان است که نگرش ها را شکل می دهد.

آرمان های ما در بسترها تعریف می شوند. بستری که آرمان های من دانشجو در آن تعریف می شود می تواند بزرگ یا کوچک باشد. خانواده، شهر، استان، کشور و ... هر کدام از این ها ظرفیت قرار گرفتن به عنوان بستری که فرد خودش را در آن تعریف می کند رادارند. خیلی زود فرد رنگ و بوی بستری را خواهد گرفت که گذشته از زمینه ای برای آرمین های او، تبدیل به بخشی از هویت فرد شده است. هرچقدر این بسترها حقیرتر باشد، آسیب پذیرتر هستند و بالطبع هویت و آینده فرد نیز آسیب پذیرتر خواهد شد و بالعکس.